Esengi na yo pe Makambo ya Mibeko.

Esengeli na yo olakisa ete bowulani na yo eza pena oyo ya yo. Elingi koloba, esengeli na yo olakisa ba mikanda oyo ezali komonisa ete ozali mobotama ya mboka na yo. Esengeli na yo pe olakisa ba mikanda ya statut na yo ya immigration soki ofandaki na mboka mosusu.

Ekoki pe kozala important kolakisa religion na yo, to ekolo na yo, mosala na yo, appartenance politique to syndicale na yo, orientation sexuelle na yo, to appartenance na yo na lingomba social.

Soki okoki te kozua ba mikanda mosusu oyo ekolakisa bowulani na yo, esengeli omonisa yango na boyoki na yo. Mokolo ya boyoki, okoki koyebisa ndenge nini omekaki kozua ba elembo.

Ndakisa ya elembo

Awa okozua ba ndakisa ya ba elembo okoki kobongisa pona ko prouver bowulani na yo:

• Pona ko prouver ete ozali mobotama ya mboka na yo:
  • Pasepo
  • Mokanda ya bowulani nayo ya mboka
  • Carte ya service militaire
  • Certificat ya libala
  • Ba bulletins ya école
  • Ba motango na mboka na yo, oyo bayebi yo to libota na yo.
• Pona ko prouver religion na yo:
  • Certificat ya baptême
  • Lettre oyo mosali ya Nzambe na yo akomeli
• Pona ko prouver groupe politique to professionnel na yo:
  • Carte membre ya partie politique to groupe professionnel na yo
  • Mokanda ya organisyon
  • Ba relevés de notes oyo elakisi formation professionnelle
  • Ba registres ya entreprise
  • Ba diplômes
• Pona ko prouver orientation sexuelle na yo:
  • Lettre ya etonga ya bato, groupe, partenaire (mobali to muasi na yo), to membre ya famille na yo.
  • Ba temwe oyo bakoki kopesa ba détails na oyo etali appartenance na yo na lingomba LGBTQ.

Esengeli na yo olakisa ete ozali koloba makambo ya solo pe ete ba elembo na yo nionso ezali ya solo.

Pona ko décider soki akoki kondima lisolo na yo, esengeli na Membre ya IRB-RPD amona ete ba información nionso na yo ezali ya kokokisama. Membre ako comparer:

• Formulaire BOC na yo, pe lisolo na yo

• Ba elembo na yo,
• oyo okoloba na boyokani na yo,
• oyo ba temwé na yo bakoloba, pe
• ba articles de presse, pe ba rapports na oyo etali ba droits de l’Homme.

Soki eza na ba différences oyo okoki te ko expliquer, Membre akoki ko décider ete akoki te kondima lisolo na yo. Yango ekoki kobebisa ba tentatives na yo nionso ya kofanda na Kanadá.

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa oyo pona koyeba ba elembo nini okoki kobongisa pona komonisa ete ozali koloba vérité pe ete oza moto ya kondimama.

• Ba rapports ya mboka na yo, pe ba articles de presse na oyo etali moniokoli ya ba droits de l’Homme
• Ba rapports to ba reçus ya bokono/d’hôpital.
• Ba rapports ya police
• Ba photos ya ba blessures (to ba pota)
• Ba lisakoli ya ba temwé
• Mokanda ya docteur na yo na Kanadá na oyo etali ba cicatrices to ba blessures.
• Ba captures d’écran ya ba réseaux sociaux
• Ba catures d’écrans ya ba messages texts (SMS)oyo elakisi ete oza menacé.

Mayele oyo ekosunga yo na kolakisa ete oza koloba vérité, na audience na yo:

• Zala na ba preuves oyo eko lakisa ete ba détails mosusu ya lisolo na yo baza ya solo.
• Zala na bokebi, ko exagérer to ko embellir lisolo na yo te.
• Ko répondre te na mituna oyo o’comprendre te.
• Soki o’comprendre motuna moko te, senga Membere à se répéter to a reformuler motuna ango.
• Zala na bosolo. Kokanga makanisi te.
• Yanola na maloba molai pe maloba ya complet, po Membere akoka ko comprendre yo malamu.
• Pona ba motango na yo na bokebi nionso. Yebisa bango ete esengeli baloba bosolo. Talisa bango ete Membere akolinga ete makambo nionso oyo bako loba, ekokana na oyo yo olobi. Okoki kopesa na ba motango na yo photocopie moko ya ba elembo na yo.

Esengeli olakisa ete oza na kobanga makasi mabe oyo ekoki kokomela yo soki ozongi na mboka na yo. Ba bengaka yango “kobanga ya subjectif”. Tala ba ndakisa ya ba mituna oyo Membre akoki kotuna yo:

• Sima ya makambo mabe oyo basalaki yo na mboka na yo, pona nini obimaki mboka na yo noki te?
• Pona nini olekaki na mboka mosusu ya sûr na nzela ya kokoma na Kanadá (lokola États-Unis par exemple), kasi osali esengi na yo kuna te?
• Pona nini ozongaki mboka na yo sima ya bima?
• Pona ozelaki, sima ya kokoma na Kanadá, avant osala esengi na yo?

Sosola malamu mituna pe biyano na yo. Bongama na ndenge nionso okoki liboso ya boyoki na yo. Ozali na ba elembo oyo ekosunga yo pona kopesa ba explications to biyano na makambo oyo osalaki to pe osalaki te? Par exemple, est-ce que ozalaki na kolikia ete makambo na mboka na yo ekokaki kobonguama? Est-ce que ezalaki pasi kobima na mboka na yo?

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa oyo ya ba elembo okoki kobongisa pona esunga yo na kolakisa pona nini ozali na bomo ya kozonga mboka na yo:

• Ba rapports ya police oyo elakisi ete osengaki lisungi ya police to ofundaki crime oyo esalamaki contre yo.
• Ba rapports ya docteur ya bokono to ba blessures na yo.
• Ba elembo oyo elakisi ete omekaki kokima likama (lokola ba billets, ba reçus, mikanda ya mobembo).
• Ba lisakoli ya ba motango oyo elobi ete omekaki ko se protéger par rapport na ba menaces.
• Ba información oyo obombaki na oyo etali kosala esengi ya ebombamelo na mboka mosusu.
• Mikanda oyo elakisi pona nini okokaki te kobima mboka na yo noki
• Mikanda oyo elakisi ete ezalaki pasi kosala esengi ya ebombamelo tango okomaki sika na Kanadá.
• Elembo ya koya na yo pe entrée na yo na Kanadá.

Esengeli na yo olakisa ete oza na risque ya kozala persécuté to mabe ekoki kokomela yo na mboka na yo. Esengeli olakisa ete eza risque oyo ekoki te kokomela batu nionso na mboka na yo. Par exemple, soki violence eza epayi nionso na mboka na yo, esengeli olakisa pona nini yo particulièrement oza na risque. Soki okoki, meka ko pesa kombo ya moto (to ya lingomba) oyo alingi asala yo mabe, pona nini alingi asala yo mabe, pe ndenge nini oyebi ango.

Esengeli olakisa ete oza na risque par rapport na race, religion, nationalité, opinion politique, to appartenance na yo na lingomba social. Oyo ebengami ba motifs ya Bobembani. Soki oza na ntoma oyo azali na bobateli, tuna bango motifi (to ba motifs) nini ekoki ko s’appliquer na yo.

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa oyo ya ba elembo okoki kobongisa pona kolakisa ete oza na risque ya kozala na likama na mboka na yo:

• Ba notes, lettres, textes, to ba messages ya ba menaces violentes.
• Ba lisakoli officiel ya ba temwe oyo elobi ete yo, to bato lokola yo, baza ba victimes ya ba violences.
• Ba photos ya ba pota to ba dommages
• Ba photos ya ba pillages to ba dommages omonaki (to o participaki)
• Ba rapports ya bokono
• Ba rapports ya police ya mboka na yo
• Réseau social to ba elembo vidéos (soki moto aza koloba na kati ya vidéo, esengeli kokoma nini elobami kati ya vidéo, pe kobongisa yango na Anglais to na Français).

Esengeli olakisa ete mbulamatali na yo akoki te pe akokoka te kobatela yo.

Soki omekaki kozua lisungi ya ba autorités ya mboka na yo, kasi pesaki yo ango te:

• Yebisa exactement nini osalaki pona kozua lisungi, pe ndenge nini ba autorités ba répondaki.
• Meka kozua ba mikanda oyo ekolakisa ete omekaki kozua lisungi.
• Meka kozua ba rapports ya mboka na yo oyo ekolakisa ete ba autorités ya mboka bakoki te to bakolinga te ko batela batu lokola yo.

Soki omekaki kosenga TE lisungi ya ba autorités ya mboka na yo:

• Expliquez pona nini okaki kozua linsungi na mboka na yo te, pe meka kozua ba documents oyo eko lakisa ete elingaki ezala mabe pona yo, soki omekaki koluka lisungi na mboka na yo.
• Pesa ba ndakisa ya makambo oyo ekomeli batu mosusu oyo bamekaki kozua lisungi na mboka na yo.

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa ya ba elembo oyo elandi pona koyeba ba elembo nini okoki kobongisa pona kolakisa ete mbulamatali na yo ekokaki te ko batela yo:

• Ba rapports ya mboka to ba articles ya presse oyo elakisi ete mbulamatali eza corrompu to absence ya bobateli policière na mboka.
• Ba rapports oyo osalaki epayi ya police
• Ba lisakoli ya batu oyo baza na situation moko na yo. (Ekozala malamu soki bakoki koloba liboso ya molobeli to notaire. ete lisakoli na bango eza bosolo. Senga pe mokanda ya bowulani na bango.)

Esengeli olakisa ete ezali na esika moko te ya sûr to esika epayi okoki kofanda na mboka na yo.

IRB-RPD akoki kopesa yo kombo ya ville moko na mboka na yo epayi bakanisi ete okokoka kofanda kuna na kimia. Ba bengaka ango “fuite alternative en interne”. Esengeli olakisa:

• okokoka te kofanda na ville ango na kimia
• Ekozala pena kozanga mayele po ofanda kuna (pona mbula na yo, sexe na yo to pe situation na yo, par exemple).

Ba ndakisa ya ba elembo

Ba exemples ya ba elembo oyo okoki kobongisa pona kolakisa pona nini okokoi te kofanda na kimia na eteni mosusu ya mboka na yo:

• Mikanda oyo eko lakisa ete okendeki kofanda na eteni mosusu ya mboka na yo pona kokima problème okutanaki nango.
• Ba rapports oyo ekolakisa ete eloko oyo oza kobanga ezali partout na mboka mobimba. Par exemple, batu oyo oza kobanga bazali bisika nionso kati ya mboka, to, mabe oyo ozali kobanga ekoki kokomela esika nionso kati ya mboka na yo.
• Ba rapports oyo eza kolakisa ete eza pasi pona mutu lokola yo kofanda na ville nionso ya mboka na yo. Par exemple, ba rapports oyo eza komonisa culture ya mboka na yo to kolakisa ete ville wana eza na ba problèmes ya makasi.
• Ba mokanda ya baninga to ba libota na yo oyo basungaki yo na kombabana na bisika ya mboka na yo
• Ba rapports oyo elakisi ete eza na nzela moko te pona kokoma na région ango, pona guerre, catastrophe naturelle, to ba raisons mosusu.

Esengeli olakisa ete oza na risque na ba mboka nionso epayi oza mobotama to mopaya ewumela.

Soki IRB-RPD andimi ete oza na likama na mboka moko, mais que okoki kofanda na kimia na mboka mosusu epayi oza mobotama to mopaya ewumela, bakondima esengi na yo ya ebombamelo te. Bakondima esengi na yo pe te soki oza na statut ya Mobombami na mboka oyo esignaki Bobembani pe okoki kozonga kuna.

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa oyo ya ba elembo oyo okoki kobongisa soki IRB-RPD akinisi ete okoki kofanda na kimia na mboka mosusu:

• Soki oza na droit ya kofanda na mboka moko ou plus, meka ko kanisa na ba risques nini okoki ko affronter. Tinda ba elembo nionso oyo okozala n’ango na oyo etali ba risques ango.
• IRB-RPD akoki kokanisa ete oza na droit ya kofanda na mboka mosusu. Soki okanisi ete oza mwana mboka to oza na bopaya ewumela ya mboka ango lisusu te, pesa IRB-RPD mokanda moko ya mbulamatali ango oyo elakisi ango.
• Soki okoma jamais mobotama ya mboka epayi babota yo, pesa IRB-RPD photocopie ya lois ya bomwana-mboka ya mboka yango. (Okoki ko trouver yango na internet.)
• Soki babotoli yo statut ya mopaya ewumela to statut ya bobombami na mboka na yo, pesa IRB-RPD mokanda moko ya mbulamatali oyo elakisi ete okoki te kozonga kuna.

IRB-RPD akoki koboya esengi na yo pona criminalité. Ebengami exclusion. Ekoki kokomela yo soki IRB-RPD akinisi ete:

• o commettaki crime de guerre,
• o commettaki crime non-politique ya makasi libanda ya Kanada, to
• o violaki moko ya ba lois internationales na oyo etali Droit de l’Homme.

Eko zala malamu mingi o’solola na molobeli soki IRB-RPD ayebisi yo ete bako évaluer criminalité par rapport na eseni na yo ya ebombamelo.

Ba ndakisa ya ba elembo

Tanga ba ndakisa oyo ya ba elembo oyo okoki kobongisa soki IRB-RPD alobi ete ozalaki impliqué na ligboma:

• Extrait ya casier judiciaire na yo
• Ba rapports ya police ya premier témoignage na yo
• Ba lisakoli ya ba motango na oyo etali plainte na yo.
• Opinion ya molobeli na mboka na yo.

Soki osalaki esengi ya ebombamelo te tango okomaki na Kanadá, esengeli o expliquer pona nini ozelaki avant osala yango. Bakoki kotuna yo pona kolakisa pona nini obimaki mboka na yo noki te, pona nini osengaki ebombamelo na mboka mosusu te, to pona nini osengaki ebombamelo te mokolo okomaki na Kanadá.

Ekozala malamu okanisa ndenge nini okoyanola mituna oyo, pona IRB-RPD akoki pe kondima te ete oza na bomo ya solo ya kozonga mboka na yo soki ozelaki tango molayi pona kosala esengi na yo.

Soki osalaki demande na yo noki te, tanga mituna oyo pona esunga yo pona ko expliquer ba raisons na yo:

• Est-ce que okomi na bomo ya kozonga mboka na yo sima ya kokoma na Kanada?
• Est-ce que oyebaki te ete il fallait osala esengi na yo ya ebombamelo tango okamki na Kanada?
• Est-ce que ezalaki pasi pona kosala esengui na yo to kozua ntoma pona yo?
• Est-ce que oyebaki te ndenge nini kosala esengi na yo pe ezuaki yo tango molayi pona koyeba yango?

Pesa ba détails pe meka ko expliquer situation to ba circonstances na yo. Mibongisa pona koyanola mituna oyo Membre akoki kozala nango par rapport na ba raisons oyo etindi yo ozela avant osala esengi na yo, mokolo ya boyoki na yo.