Glossaire ya maloba

Polisi ya molelo ya Kanadá. Na banzela ya libongo, CBSA ebongisa moto oyo akoki kotuna esengi ya ebombamelo mpe ezali kosakola sango nyonso oyo ebotami na IRB. CBSA ekontrola molelo ya Kanadá mpe ebongisa moto oyo akoki koterema na Kanadá mpe moto oyo asengeli kokima. CBSA ebandaka bolongoli ya mobombami na Kanadá soki esengi na bango ebongi te mpe baze na ndenge mosusu ya bokonzi ya kofanda na Kanadá.

Matselo oyo ekosalisa na koyebisa bokebi ya motema ya moto.

IRCC ezali moyamboli ya likambo nyonso oyo etali biso na boko ya bato bakota mpe babombami na Kanadá. Ebandaka kokundola nsuka ya bato bakota, epa na mikanda ya motamboli, ndingisa ya mosala mpe ya etudes, mpe epesi mobotama. IRCC ebongisa moto oyo akoki kotiya esengi ya ebombamelo na Kanadá mpe esakola esengi na CISR mpo na kosala mokáno.

Bokámbá nyonso oyo osengeli kolobela na mokanda na yo ya BOC nyuma ya kolanda yango. Osengeli kolakisa bobongoli nyonso mpe kopesa lisakoli oyo elakisi ete sango ezali komple, ya solo, mpe ekokani. Pesa bobongoli na yo ya RC na IRB-RPD na ntango ya soki mokolo nzete se moko nsima ya boyoki ya esengi na yo ya ebombamelo.

Mokanda ya minkanda mingi oyo ozwa na IRB-RPD mpo na kolakisa yo ete mokolo ya boyoki eza na mobeko mpe osengeli kopona na yango.

Libomi ya likama oyo ezo monisa to ezo boma mibeko ya bosembo ya mutu mpe oyo ekotaka to ekokisi. Lolenge ya mobeko ezali na mpasi. Tuna molobeli mpo na komona ndenge ntina ya lolenge yango ekanga na esengi na yo ya ebombamelo. Ndakisa ezali bwalé, banzela, mituna ya mabe ya bomoi, kobanda na lolenge ya sukali, kobanda na lolenge ya masanga, bobanda na lolenge, bobombi mpo na misala ya politiki oyo ezali te likama mpe litúmolí bwa nzoto.

Likambo oyo epesami na bato oyo bazali na bobombi mpo na biloko ya bato bakota. Bazali kobanda, nzokande bazali na bobongoli mpona mbulamatali ya Canada na mibeko ya ndenge na ndenge lokola kosenga koyoka ntango nyonso to kopesa bokasi. Komisiyo ya biloko ya bato bakota mpe mobeko ya babombami ya Canada – Sekiso ya biloko ya bato bakota (IRB-ID) ebotaka mibeko yango.

Mikolo ya engébena mobéko na lobala ya esengi ya ebombamelo. IFA ezali esika to etuka moko oyo okoki kokanga na sékirité na mboka na yo. Na lobala ya esengi ya ebombamelo, osengeli kolakisa ete eza na likambo te mpo na kosala na nzela nyonso ya mboka oyo osili kokima.

Likambo ya koyekola ya bopanda mpo na bato oyo basengi ebombamelo mpo na lisungi na bango te mpo na etuluku na bango. Senga awa.

Ekzame ya bokono na monganga oyo osengeli kosala na lobala ya lolenge ya esengi ya ebombamelo, mpo na kopesa nsuka ete bobomi na yo na Kanadá eza na likambo te ya ekolongoneli ya mboka to ya sékirité.

Sango nyonso oyo ekoki kosunga esengi na yo. Ekanisi mikanda, mokanda, liloba ya banyonso, liposo ya masalisi, reports ya masalisi to ya mayele, bafoto, bokomi ya makambo to ata ba vidéo.

IRB-RPD ezali esambiselo mpe te kulu. Nzokande, esambiselo ezala na ndenge ya kulu, yango ezali te na sango ya mibeko. Bazali na manso ya boboto mpe basala na ntango ya mbala moke koleka sango ya mibeko. Ba mosali ya esambiselo ya CISR-RPD bayekoli ndenge ya kosolola na ba esengi ya ebombamelo.

Moto oyo akondimi te kondisyo esengelami mpo na kokoma mopaya ewumela na Kanadá na lobala ya pologalámi ya Bilo ya bato bakota akoki kozwa nganda ya kosala esengi ya mopaya ewumela mpo na ntina ya bosembo ya mutu. Oyo esalemi te na mingi. IRCC ekoluka koyeba makambo oyo elande:

• Mokano ya kokanga moto na Kanadá
• Bateya ya libota ebandaki na Kanadá
• Lisoni ya bana oyo batali, mpe
• Mibeko ya likambo oyo moto akoki kopesa soki akondimi te yango ezali nakati ya Kanadá mpo na esengi ya mopaya ewumela.

IRCC ekoluka koyeba te makambo ya likama oyo ezali na lobala ya esengi ya ebombamelo to na botáli ya likama nsima ya bolongoli (PRRA).

Kliniki ya engébena mobéko ya Bilo ya bato bakota mpe Babombami (IRLC)
Esalemi na Vancouver, organizasyo oyo epesaka maboko ya engébena mobéko ofelé mpe elembo na bato oyo bazali na lifúta taú na Colombie-Britannique. Ebandaka kokanisa na lisungi ya bato mpe libota oyo likambo na bango ya engébena mobéko etali Bilo ya bato bakota to mobeko ya Babombami esimbi te na kondisyo ya lisalisi ya engébena mobéko.

Bobombi na ndako ya kokakia ya bili ya bato bakota na ba bima mboka to na ndako eyindo ya etuka to ya mabele.

Mokambo moko ya mbala minei ya IRB. Soki ASFC to IRC elingi koyeba ete okoki kotiya esengi ya ebombamelo, bapesaka sango oyo etali yo na IRB-SRP. IRB SPR ebandaka boyokameli mpe ebongisa sobre esengi na yo.

Mokambo moko ya mbala minei ya IRB. Soki ozali mokangami, Sekiso ya Bilo ya bato bakota ya CISR eko tindela boyokameli ya kolanga bobombi na yo mpe eko bongisa soki okokɔta lisusu na bobombi to okokangama.

Ekwalaka ndenge ya mombongo, barongisi ya esika, mpe mga ndako ya libota, kompani oyo ekosalisa mobombami na Kanadá na ndenge ya ndenge nyonso mpe ezali te na mbulamatali ya Kanadá.

Bokiteli ya mikanda ya mabeli etali mboka oyo epesaka sango na likambo ya mboka. IRB epesaka libenga oyo. PDN эzali kosalizedaka lokola elembo na nsima ya esengi ya ebombamelo.

Esika oyo moto akoki kosanganisa na mboka Kanadá, na ndenge ya solo, lokola na ndako ya soko to na molelo ya penene to na mabele.

Likanisi ya mokáno ezali likanisi ya nkanda oyo ozwi na minkandá to na ba nzela mosusu. Ekolakisa yo soki IRB-RPD abongoli to aboyi esengi na yo mpe apesi yo makambo oyo ebandeli mokáno.

Kompani oyo ebandisaka mpe epesaka lisalisi ya kokanga babombami mpe bato bakota. Bato oyo bazali na Manitoba.

UNHCR, mosali ya mboka mabe ya babombami, ezali andimu monene oyo esalelaka mpo na kokanga ete moto nyonso azala na bokonzi ya kosenga ebombamelo mpe kopona esika ya kolala na bolingo. HCR esalelaka na nzela ya babombami, ba manso oyo batangaki na bobangi ya kokima, mpe ba moto oyo bazali na bomwana mboka te. HCR ezali na mikanda na Canada.

Ezali limelo ya liboso ya bowulani oyo ebimisi na mbulamatali ya Kanadá. Ezali mpe iseki na limelo ya bowulani ya kiliya (ID kiliya) mpe ezali na biloko 8 to 10.

Limélo na biloko 9 oyo ezwaki na lisalisi ya Kanadá mpe oyo olingi mpo na mosala na Kanadá to mpo na kozwa mbano ya manso mpe mosolo ya mbulamatali.

Moto akoki kotiya esengi ya mobombami mpo na “koyokana na lingomba lya bato mosusu.” Na Canada, ezalaka ba lingomba lya bato nsambo ya sika:

• Ba ndambo bazali na elembo ya kobandela (mpe na ndakisa, nzela ya mposa),
• Ba ndambo bazalaka na manso mpo na makambo ya ntina mingi mpo na bosembo ya mutu mpe bayebi ete basengeli te kokamwa (ndakisa, ba militanti ya bosembo ya mutu), mpe
• Ba ndambo basangani na bamokili ya sika, nzokande, lingomba na bango ekokaki kozala ya mposa mpo na lisolo na yango.

Organizasyo oyo epesaka lisalisi ya engébena mobéko ofelé, ya misala ya solo mpe ya bobateli na bato ya Saskatoon oyo bazali na mabe ya lifúta mpe bokateli mpe oyo bazali na bomoi te mpo na kosala maboko ya engébena mobéko to lisalisi ya molobeli.

Lisolo na mosali ya Agence ya lisalisi ya ndelo ya Kanadá (CBSA) to Babombami mpe Bomwana-mbóka ya Kanadá (IRCC). Okozwa sango ya bowulani oyo ekoki kopesa nzela ya koyeba sika oza na maboko ya kosala ebombamelo na Kanada.

Organizasyo oyo esengi mbongo te oyo epesaka sango ya engébena mobéko, maboko mpe lisalisi ya elembo na bato ya Alberta.

Organizasyo oyo esengi mbongo te oyo epesaka sango ya engébena mobéko, maboko mpe lisalisi ya elembo na bato ya British Columbia.

Organizasyo ya engébena mobéko esengi mbongo te oyo epesaka lisungi ya engébena mobéko ofelé na bato ya Alberta oyo bakoki kosala mbongo mpo na lisalisi oyo.

Organizasyo oyo epesaka lisalisi ya engébena mobéko na bato ya Manitoba oyo bazali na kondisyo esengelami.

Lolenge oyo esalemi na IRB-RPD mpo na esengi ya ebombamelo oyo ekoki kabulama na lisolo te to oyo ekokaki kabulama nsima ya boyoki ya kunkun. IRB-RPD ekozala kolakisa yo soki esengi na yo eza na lolenge oyo.

Ezali mpe komisele to mokáni, moto oyo asali mosala na IRB-RPD mpe abongisa esengi na yo ya ebombamelo. Bato mosusu na sekiso ya IRB bazali na komisele oyo babongisa likambo ya ndenge na ndenge.

Moto oyo ebombamelo yake eza boboyi esenge na IRB-RPD mpe azali kosenga (esengi) na IRB-RAD mpo na koluka kokitisa.

Mboka moko oyo moto asepeli kopesa esengi ya ebombamelo na bisika ya solo (mosusaka Canada mpe mboka oyo abomi mpona likama). Na Canada, Mobeko ya biloko ya bato bakota na lisungi ya babombami ekalaka ndenge nini mboka ekozala mboka ya ndambo ya solo.

Mobeko na ntina etali Bilo ya bato bakota mpe esengi ya ebombamelo na Kanadá, oyo esalemaki na Bilo ya bato bakota, Babombami mpe Mobotama ya Kanadá mpe na Agence ya lisalisi ya molelo ya Kanadá.

Mikano esalelaka mpo na mokonzi moko mpo akangama kokima Canada. Ba mosali ya CBSA to IRB esala mikano nsambo ya bolongoli:

• Mikano ya eye ekopekisa ya kofanda – Esalelaka mpo na ba moto oyo bakobuki mibeko ya Canada na nanga ya bili ya bato bakota. Moto oyo akosolosokani na mikano ya eye ekopekisa ya kofanda asengaka kokima Canada na mikolo 30. Soki aboyaka, mikano ya eye ekopekisa ya kofanda ekokanga mikano ya bobengani.
• Mikano ya bolongoli- Na manso, moto akoki te kokoma na Canada na mbula moko te na bokeli ya mokanda. Moto oyo azali na mikano ya bolongoli mpo na bo lisakoli ya mabe akoki te kokoma na Canada mpo na mbula mitano na bokeli ya mokanda.
• Mikano ya bobengani – Ekomaka ete moto asengaka kotika Canada mpo na likambo moko ya likama to mpo na bobangi ya mibeko ya Canada na nanga ya bili ya bato bakota. Moto akangami na Canada akoki te kokoma mabe na lisungi ya bokeli ya mokanda ya ministre ya l’immigration, babombami, mpe mboka ya bosembo.

Ezali ya ministre ya Bilo ya bato bakota, Babombami mpe Babotama ya Kanadá to ministre ya lisalisi ya mboka. Bato wana bakitani na moí-likita ya minístele na lobala ya lolenge ya esengi ya ebombamelo mpe na ngonga mosusu ya boyokameli kati na CISR.

Molongo ya bilo ya bato bakota na ba bima mboka (immigration) oyo mboka akopesa yo, lokola mobotama, mopaya ewumela, moto oyo azali na bobateli, mosali, motamboli to mwana ya masomo.

Moto oyo asengi ebombamelo na Canada mpe azali koluka koyeba nsango ya Komisiyo ya biloko ya bato bakota mpe mobeko ya babombami ya Canada – Sekiso ya bobateli ya babombami.

Moto oyo akómi na Kanadá lokola mámbele ya libota ya manso oyo gouvernement ya Kanadá akombelaka lokola manso ya « bázali na mabe ya makambo ». Bato DFN bazali na makambo ya mosusu oyo esalema na lobala ya esengi na bango mpe na bobombi na bango.

Mongbende ya CBSA (mongbende ya minístele ya lisalisi ya mboka) to ya IRCC (mongbende ya minístele ya Bilo ya bato bakota, Babombami mpe Mobotama). Moí-likita ya minístele akoki kofanda na esengi na yo ya ebombamelo mpe na lolenge mosusu ya mikano na IRB.

Mokanda oyo ozozwa shokoti likambo na yo ya ebombamelo esili kotiyama na Komisyo ya bilo ya bato bakota na ba bima mboka ya Kanadá (IRB). Ekolakisa ete odesaki esengi ebombamelo mpe oza na nzela ya lisalisi makono na lobala ya ndingisa ya masalisi ya mabele (IFHP).

Mokanda ekolisaka ete osengeli kozwa elembo ya misapi na yo ya biométrik mpe foto na yo (doné biométrik yayo).

Lolenge ya IRCC oyo efungolaka mpo na koluka koyeba soki moto akoki kozala na likama ya konyokoli, bwalé, kosenga na bomoi na ye to kozwa mitungisi to bampasi ya solo mpe ya te ya ndenge na ndenge soki akokisi na mboka ya ye ya nsuka.

Moto oyo akoti na IRB-RPD mpo na kobatela makambo ya mwana ya moke ambao azali na biso 18 to ya mobali oyo akoki te koyeba moko lobala ya esengi ya ebombamelo to makambo mosusu na IRB. Motindi etoma  ezalaka tata, molakisi ya mobeko, membre ya libota to moninga. Soki moto oyo azali nanu te, IRB-RPD ekosalisa moto moko.

Moto oyo azali:

• Mobombami na ntina ya bobembani to moto oyo azali na nzela moko na se, nsima ya nsango ya mosali ya visa ya Kanada na ndelo ya Canada,
• Mobombami na ntina ya bobembani to moto oyo azali na lisungi na Kanada, nsima ya nsango ya Komisiyo ya biloko ya bato bakota mpe mobeko ya babombami ya Canada, to
• Moto oyo koluka koyeba ya mpasi liboso ya bolongoli ekoki kozala na bososoli (na bitumba mingi).

Moto oyo akoki te koyanola na ndakisa ya mobombami na bobembani, kasi azali na bobateli. Moto moko na Kanada oyo akoki kozala na likama soki abimisama na mboka na ye to na mboka oyo azalaki kofanda na yango (soki azali na mboka ya bowulani te). Ekenisi ekoki kozala likama ya bwale na bantanga ya mboka na ye, likama ya bomoi to likama ya ezalela to bobeti makasi mpe ya banzoto.

Pour kokanisa ete moto akosala bobateli na Kanada, mosali ya IRB-RPD oyo akoyoka likambo na yo asengeli mpe kopesa ekateli ete:

• mbulamatali na yo akoki te kopesa yo bobateli,
• oyoki te kozala na kimia to na malamu na esika mosusu ya mboka,
• oyebi likama, nzokande, yango ezali te pona bato nyonso na mboka na yo,
• likama yango ezali te mpo na mboka na yo ezozala na likambo moko oyo ezali bobé na Kanada,
• likama yango ezali te mpo na masalisi makono oyo ezali na mboka na yo, mpe
• oyoki koyebisa esengi ebombamelo.

Moto oyo akoki te kozala « mobombami na ntina ya bobembani » to « moto oyo azali na bobateli » Ndakisa:

• Moto oyo asali bobé moko ya likama na ndelo ya Canada
• Moto oyo azali na nzela ya kozala mopaya ewumela to mobotama na mboka mosusu ya solo

Bato oyo balongoli na esengi ya ebombamelo bakoki kosenga koluka koyeba ya mpasi liboso ya bolongoli (PRRA).

Ndako oyo okoki kokangama mpo na maboko ya Bilo ya bato bakota.

Organizasyo oyo epesaka sango mpe maboko ya engébena mobéko ofelé na bato oyo bazali na lifúta taú to moderate na esika ya Edmonton.

Organizasyo oyo epesaka nzela na bato bakota kutiya mosala, koyekola Lingomba, kopesa esika ya kofanda mpe koyangana na libota na esika ya Edmonton.

Eza naino na nkombo ya « notaire », moto oyo akoki kosala lokola molimboli ya boyoki ya mokanda ya mibeko. Notaire akoki soko kolakisa ete mikanda oyo eza mibale ya liboko ya mokanda ya solo. Na esika ya notaire, molimboli to moto mosusu azali na likambo na yo akoki kokanga ete lisolo na ye ezali ya solo.

Pologalámi oyo epesaka mosolo ya ntango ya masalisi ya ekolongoneli na bato oyo bazali na kondisyo esengelami te mpo na kozwa elíkyá ya mboka to ya mabele, bongo mpe mobombami.

Pologalámi ya bosololi te oyo esalemi na bayékoli ya zébi-bosémbo ya iniversité ya Colombie-Britannique. Epesaka maboko ya lisalisi ya mobeko ya ofelé mpe ekomonisa bato ya esika ya Grand Vancouver oyo bazali na bomoi te ya kosala lisalisi ya mobeko.

Mibeko ya manso ya boyambi mpe bokoki ya mobombami (PRAIDA)
Mibeko ya ba ngozi te oyo ezali na bomoto te oyo epesaka lisalisi ya mosala ya buntu na ba klient oyo bazali na mabenzi ya mbongo na Saskatchewan. PBLS ekangaka 14 ya mikanda ya lisalisi ya mosala ya buntu na etuka mpe esalaka na boyokani na bango. PBLS ebandeli kokanga likambo ya ba lisalisi ya mosala oyo efinanzaka na mbulamatali mpe kozwa molobeli yayo moko oyo ako sala mosala.

Elanga oyo esalaka lisungi mpo na bokolamoja ya babombami na libota na bango ntango basungi eteyami mibeko na bobateli na bango. Mikano na yango ezali kokoma na lisungi ya kokutaka babombami na Quebec.