Jitayarishe kwa Kusikilizwa kwa Dai Lako

Mkimbizi kulingana na Mkataba wa Geneva

Ili kuwa mkimbizi wa Mkataba wa Geneva, sentensi hizi sita lazima ziwe kweli kwako:

• Nikirudi katika nchi yangu, kuna uwezekano nitakumbana na mateso (kutendewa vibaya sana).
• Ningeteswa kwa sababu ya rangi yangu, dini, utaifa, maoni ya kisiasa, au kwa sababu ya kikundi cha kijamii ninachotoka.
• Kwa kweli naogopa kurudi.
• Nina sababu nzuri ya kuogopa kuishi katika nchi yangu.
• Serikali yangu haiwezi kunilinda.
• Siwezi kuishi kwa usalama au kwa njia inayofaa katika sehemu nyingine yoyote nchini kwetu.

Mtu Anayehitaji Ulinzi

Ili kuwa mtu anayehitaji ulinzi, lazima uonyeshe kuwa 1 au 2 ni kweli:

1. Nikirudi katika nchi yangu, huenda watu walio na mamlaka watanitesa. AU
2. Nikirudi katika nchi yangu, naweza kufa au kupata mateso ya kikatili au kuadhibiwa, na…
   • Serikali yangu haiwezi kunilinda,
   • Siwezi kuishi kwa usalama au kwa njia inayofaa katika sehemu nyingine yoyote nchini kwetu.
   • Niko hatarini lakini sio kila mtu katika nchi yangu ana hatari hii,
   • Siko hatarini kwa sababu tu nchi yangu inataka kuniadhibu kwa kufanya jambo ambalo ni la uhalifu nchini Kanada, na
   • Siko hatarini kwa sababu tu ya huduma duni za afya katika nchi yangu.

Wakati wa kuanza kukusanya ushahidi

Kupata ushahidi huchukua muda, hasa ikiwa unajaribu kuupata kutoka nchi nyingine. Anza kukusanya ushahidi haraka iwezekanavyo. Ikiwa una mwakilishi wa kisheria, muulize ni ushahidi gani unaweza kukusaidia, muoneshe ushahidi ulionao, na umwambie auangalie. Chukua hatua haraka.

Masharti ya kutafsiri

Ushahidi wote, pamoja na rekodi za sauti, lazima ziwe kwa Kiingereza au Kifaransa. Usitumie Google kutafsiri na usitafsiri hati mwenyewe. Mfasiri mtaalamu ni bora zaidi. Ikiwa unapata huduma za kliniki ya kutoa msaada wa kisheria, gharama ya tafsiri inaweza kugharamiwa kwa sehemu au kikamilifu na kliniki hiyo. Ikiwa huna uwezo wa kulipia tafsiri, unaweza kutafuta mtu unayemwamini ambaye anajua lugha yako vizuri akutafsirie hati zako kwa Kiingereza au Kifaransa.

Mtafsiri wako lazima atie sahihi tamko ambalo unapaswa kutuma kwa IRB-RPD pamoja na hati ambayo ameitafsiri. Tamko hilo lazima liwe na:

• jina la mtafsiri,
• lugha na lahaja (ikiwa ipo),
• taarifa kwamba tafsiri hiyo ni sahihi, na,
• saini ya mfasiri.

Ushahidi wa kuunga mkono ombi lako

Kuna aina nne za ushahidi ambao unaweza kukusanya ili kuunga mkono dai lako.

Ushahidi wa kuonesha wewe ni nani

Unahitaji ushahidi wa kitambulisho chako na uraia wako. Hii inaweza kuwa:

• pasipoti,
• kitambulisho cha taifa,
• cheti cha kuzaliwa,
• cheti cha ndoa
• hati za shule au cheti cha shule,
• leseni ya kuendesha gari,
• kitambulisho cha wanajeshi, au
• uanachama wa kitaaluma au wa kidini.

Ushahidi wa aina nyingine pia unaweza kusaidia. Muulize mwakilishi wako wa kisheria ni ushahidi gani unaweza kuhitaji ili kudhibitisha wewe ni nani.

Ushahidi kuhusu madai yako

Unahitaji ushahidi ambao utaonyesha kwamba:

• Hadithi yako na matukio yaliyoko kwenye simulizi yako ni ya kweli
• Kwa kweli unaogopa kurudi katika nchi yako
• Uko hatarini katika nchi yako
• Serikali yako haiwezi kukulinda
• Si jambo la busara au salama kwako kuishi katika jiji tofauti ndani ya nchi yako

Hapa kuna baadhi ya maswali ya kukusaidia kupata ushahidi wa kusaidia dai lako:

• Je, una picha, barua, video, barua pepe, maandishi, au hati nyingine zinazoonyesha matatizo uliyokuwa nayo?
• Je, ulienda polisi au kwa wakala wa serikali kupata usaidizi? Pata nakala ya ripoti ya polisi au uthibitisho wa ziara yako.
• Je, ulipata msaada wa matibabu? Pata nakala ya rekodi za hospitali au za daktari.
• Je, kuna nakala za habari au machapisho mtandaoni kuhusu watu au matukio yanayohusiana na dai lako?
• Je, kuna watu walioshuhudia kilichotokea kwako? Waambie waandike taarifa inayosimulia kilichotokea na wakutumie. Ikiwezekana, waambie wathibitishe kuwa walichosema ni kweli mbele ya mwanasheria au mthibitishaji wa umma. Pia, waombe nakala ya kitambulisho chao.
• Je, kuna watu ambao wamepitia matatizo kama yako? Waambie waandike taarifa inayosimulia kilichotokea na wakutumie. Ikiwezekana, waambie wathibitishe kuwa walichosema ni kweli mbele ya mwanasheria au mthibitishaji wa umma.
• Je, madai yako yanatokana na kundi lako la kidini au la kisiasa, au kundi lingine ambalo wewe ni mwanachama? Pata hati zinazoonyesha uanachama wako.
• Je, una matatizo ya ki akili kwa sababu ya kile kilichotokea? Pata ripoti kutoka kwa daktari, mwanasaikolojia, au mshauri wa afya ya akili nchini Kanada. Hii inachukua muda, kwa hivyo fanya hivi haraka uwezavyo.
• Je, uko kwenye mitandao ya kijamii? Piga picha za machapisho yoyote kwenye mtandao yanayohusiana na hadithi yako.

Huenda usiweze kupata ushahidi wote unaotaka kutoka nchi yako kwa sababu si salama kufanya hivyo, au kwa sababu ni vigumu sana kuupata. Jaribu uwezavyo ili upate ushahidi, na kama huwezi kupata ushahidi fulani, eleza kwa maandishi kwa IRB kwa nini hukuweza kuupata.

Ushahidi kuhusu hali ya nchi ilivyo

Unaweza kuwasilisha ushahidi unaoonyesha hali katika nchi yako ilivyo na jinsi yanavyohusiana na dai lako. Hii inajumuisha ripoti za kuaminika kuhusu hali ya kisiasa, kijamii, kitamaduni, kiuchumi na haki za binadamu katika nchi yako.

IRB-RPD huhifadhi hati za umma kuhusu hali ilivyo katika nchi zote ulimwenguni katika Vifurushi vya Nyaraka vya Kitaifa (NDPs).

Jihadhari! Baadhi ya hati katika NDP zinaweza kuwa ni za zamani. Huenda hali katika nchi yako imebadilika au uliyoyapitia huenda yasiwe katika NDP. Zungumza na mwakilishi wako wa kisheria ili kuona ni maelezo gani mapya yanaweza kusaidia dai lako.

Kwa mfano, unaweza kutuma:

• makala ya habari au video za hivi karibuni,
• taarifa kutoka kwa mashahidi wa kitaalamu,
• makala za kitaaluma, au
• ripoti za haki za binadamu.

Tazama Vifurushi vya Nyaraka vya Kitaifa za nchi yako.

Ushahidi kutoka kwa mashahidi

Unaweza kuwa na mashahidi katika kusikilizwa kwako watakaozungumza kuhusu madai yako. Shahidi ni mtu ambaye ana taarifa muhimu kuhusu wewe na dai lako. Wakati wa kusikilizwa kwako, mashahidi watajibu maswali kutoka kwa wakili wako na kutoka kwa Mwanachama. Mashahidi hawawezi kusikiliza unachosema wewe kwenye kesi na huwezi kuzungumza nao wakati wa mapumziko. Wakati mwingine Mwanachama anaweza asihitaji kuwauliza mashahidi wako wazungumze.

Ikiwa una shahidi, toa taarifa ifuatayo kwa maandishi kwa IRB-RPD, angalau siku kumi kabla ya tarehe yako ya kusikilizwa.

• Maelezo yao ya mawasiliano (anwani, nambari ya simu, na nambari ya faksi)
• Taarifa fupi ikieleza kwa nini wanahitaji kuzungumza
• Unadhani wataongea kwa mda gani
• Uhusiano wako nao
• Ikiwa watazungumza ana kwa ana, kupitia mkutano wa video wa mtandaoni, au kwa kutumia simu
• Ikiwa wanahitaji mkalimani, na lugha na lahaja wanayoongea
• Ikiwa shahidi ni mtaalam, habari kuhusu utaalamu wao, na ripoti fupi ya kile watakachosema, iliyosainiwa nao.

Madai yanayoamuliwa bila kusikilizwa

Iwapo IRB-RPD inafikiri dai lako linaweza kuamuliwa bila kusikilizwa, itakutumia notisi kwamba dai lako liko kwenye Mchakato wa Kukagua Faili (FRP) . Katika notisi hii, IRB-RPD itakuuliza wewe au mwakilishi wako kutuma ushahidi mwingine wowote ulio nao. Lazima pia utie sahihi fomu ya uthibitisho na uirejeshe pamoja na ushahidi wako.

Baada ya IRB-RPD kupata fomu yako watakagua kesi yako. Watakuwa ama:

• Kubali dai lako bila kusikilizwa. Wewe au mwakilishi wako wa kisheria mtapata Notisi ya Uamuzi ikisema dai lako limekubaliwa, au
• Amua kusikilizwa au kusikilizwa kwa muda mfupi kunahitajika ili kufanya uamuzi juu ya dai lako. Utapokea barua yenye maelezo kuhusu kusikilizwa kwako.

Madai ambayo yanaweza kusikilizwa kwa muda mfupi

Usikilizaji wa kawaida huchukua masaa 3-4, wakati kusikia kwa muda mfupi huchukua masaa 1-2 tu. IRB-RPD inaweza kukupa usikilizaji mfupi ikiwa:

• madai mengi kutoka katika nchi yako aidha yanakubaliwa au HAYAKUBALIWI (kumaanisha kuwa yana viwango vya juu sana vya kukubalika au vya chini sana),
• dai lako lina suala moja au mbili muhimu la kujadili, na
• hakuna masuala magumu katika dai lako.

Iwapo IRB-RPD inafikiri dai lako linaweza kuamuliwa kwa kusikilizwa kwa muda mfupi, itakutumia Notisi Maalum ya Kutokea. Ikiwa unafikiri kusikia kwako kunahitaji zaidi ya saa mbili, omba kusikilizwa kwa muda mrefu mara moja na ueleze ni kwa nini. Iwapo IRB-RPD itakubali, itakusikiliza kwa muda mrefu siku hiyo hiyo, au tarehe ya baadaye.

Madai ambayo hayawezi kusikilizwa kwa muda mfupi

Dai lako halitaweza kuamuliwa kwa kusikilizwa kwa muda mfupi ikiwa:

• Wakili wa Waziri anataka kuingilia kati kupinga dai lako kwenye kikao chako.
• IRB-RPD imemwambia Waziri kunaweza kuwa na suala zito na dai lako.

Fanya mazoezi ya kujibu maswali

Mojawapo ya mbinu za kujiandaa kwa ajili ya kusikilizwa kwa dai lako ni kufanya mazoezi ya kujibu maswali ambayo Mwanachama anaweza kukuuliza. Ikiwa una mwakilishi wa kisheria, mwambie achukue muda akufanyishe mazeozi ya kujibu maswali kabla ya kusikilizwa kwako. Muulize ni maswali gani unaweza kuulizwa, na ni jinsi gani unafaa uyajibu maswali hayo. Jinsi unavyozidi kufanya mazoezi ya kujibu maswali, itakuwa ni bora zaidi kwako!

Ikiwa huna mwakilishi wa kisheria, unaweza kukagua fomu yako ya BOC, hadithi yako, pamoja na ushahidi wowote uliowasilisha. Fikiria ni jinsi ungejibu maswali kulingana na maelezo yaliyoko kwenye hati zako.

Fanya mazoezi ya kujibu maswali kuhusu:

• Kasoro yoyote iliyoko kwenye hadithi yako au hati zako
• sehemu mbalimbali za hadithi yako
• kwa nini unadhani utakuwa hatarini ukirudi katika nchi yako
• kama unaweza kuishi kwa usalama katika sehemu nyingine ya nchi yako
• maamuzi yoyote uliyoyafanya, kama mfano: kwa nini uliamua kuondoka nchi yako wakati ulipoondoka na sio mapema, au kwa nini ulisubiri kabla ya kutuma dai la ukimbizi nchini Kanada.

Unaweza pia kufanya mazoezi ya kujibu maswali ambayo huyaelewi au huyajui. Mwanachama akikuuliza swali ambalo hulielewi, usijaribu kulijibu. Mwambie Mwanachama kwamba humuelewi na umwambie akuulize kwa njia nyingine. Usiwahi kutunga jibu la uongo. Ikiwa hujui kitu, au huna uhakika, sema hivyo.

Leta hati zako zote

Utahitaji kuwa na fomu zote pamoja na ushahidi wowote ulioutuma kwa IRB-RPD wakati wa mkutano wako wa kusikilizwa. Hakikisha hati zako zote ziko sehemu moja ili uweze kuzileta kwa urahisi. Unapaswa kuleta:

• Fomu ya BOC
• Hadithi yako au simulizi yako
• Fomu zako za uhamiaji
• ushahidi
• barua ya Kukuarifu Uende

Mwanachama huwa atakuambia usisome kutoka kwenye hati zako wakati wa kujibu maswali. Lakini bado unahitajika kuwa nazo hati zako endapo Mwanachama atakuambia uziangalie. Kwa mfano, mwanzoni mwa kusikilizwa kwako, Mwanachama atakuuliza ukague saini iliyoko kwenye fomu yako ya BOC. Mwanachama pia anaweza kukuambia uangalie sehemu maalum ya hati zako ikiwa ana maswali kuhusu sehemu hiyo.

Hudhuria Ziara ya Kujitayarisha Kusikilizwa

Njia moja ya kujiandaa kwa ajili ya kusikilizwa kwako ni kuhudhuria Ziara ya Kujitayarisha Kusikizwa. Ziara za Kujitayarisha Kusikizwa ni za bure na huwa zinafanywa mtandaoni. Utajifunza jinsi kikao chako cha kusikilizwa kitakavyokuwa na jinsi unavyoweza kujiandaa. Utasikia kutoka kwa mfanyakazi wa IRB-RPD, na utakuwa na nafasi ya kuuliza maswali yoyote uliyo nayo kuhusu mkutano wa kusikilizwa.

Haya ni baadhi ya mambo utakayojifunza wakati wa Ziara ya Kujitayarisha Kusikizwa:

• Jinsi ya kuomba upate mkalimani wakati wa kikao cha kusikiliza ombi lako
• Ni aina gani za ushahidi unaweza kukusanya utakaosaidia dai lako
• Baadhi ya masuala ya kisheria ambayo yanaweza kujadiliwa kwenye kikao chako
• Jinsi ya kutuma ushahidi kwa IRB-RPD
• Jinsi mkutano wa kusikizwa unavyofanywa mtandaoni
• Nani atahudhuria mkutano wako wa kusikizwa
• Utajuaje kama dai lako limekubaliwa au limekataliwa

Bofya hapa ili ujiandikishe kwenye Ziara ya Kujitayarisha Kusikizwa.

Panga ni mahali gani utafanya mkutano wako wa kusikilizwa

Mikutano ya kusikizwa mara nyingi hufanywa mtandaoni na si katika ofisi ya IRB-RPD. Utagundua kama usikilizaji wako ni wa mtandaoni au wa ana kwa ana utakapopokea barua ya Kukuarifu uende mbele ya IRB-RPD.

Ikiwa mkutano wako wa kusikizwa utafanywa kwenye mtandao, utahitaji kupanga ni wapi na jinsi gani utahudhuria mkutano huo. Kuna mahitaji fulani ya kiteknolojia ambayo ni lazima uyatimize ili usikilizwe mtandaoni. Na pia ni lazima upate sehemu ya faragha. Soma zaidi kuhusu mahitaji hayo hapa.

Ikiwa una mwakilishi wa kisheria, muulize kama utafanya mkutano wako wa kusikilizwa kwenye ofisi yake. Ikiwa huna mwakilishi wa kisheria, fikiria ikiwa unaweza kuufanya mkutano wako wa mtandaoni nyumbani. Je, una mtandao wa kihakika? Una kompyuta au kifaa chenye kamera ya video? Una chumba cha faragha kilicho na utulivu? Ikiwa huna vitu hivi, hapa kuna njia nyingine:

• Ikiwa una wakala wa kusaidia wageni ambaye amekuwa akikusaidia, muulize kama unaweza kuja ofisini kwao kwa ajili ya kufanya mkutano wako wa kusikilizwa.
• Waandikie IRB-RPD uwaulize kama unaweza kutumia kompyuta yao na chumba kwenye ofisi yao ili uweze kuhudhururia mkutano wako wa kusikilizwa mtandaoni.

Iwapo unafikiri kuwa usikilizaji wa ana kwa ana utakuwa bora zaidi kwako, unaweza kuwaandikia IRB-RPD ili kuwaomba wabadilishe mkutano wako usifanywe mtandaoni. Eleza sababu zako. Soma zaidi kuhusu jinsi ya kubadilisha mkutano wako ufanywe ana kwa ana kwenye tovuti ya IRB-RPD.

Fanya mipango ujue watoto wako watakuwa wapi waki wa kusikizwa

Ikiwa una watoto walio chini ya umri wa miaka 18 si lazima wahudhurie kwenye kikao cha kusikilizwa dai lako, isipokuwa ikiwa IRB-RPD itaandika barua kuwaambia wahudhurie.

Chagua mahali ambapo watoto wako watakuwa wakati wa kusikilizwa kwa dai lako. Ikiwa kesi yako inasikizwa mtandaoni na utakuwa nyumbani, jaribu kuhakikisha kuwa watoto wako hawako karibu na wewe. Mkutano wa kusikiza dai lako ni muhimu sana, na itasaidia kuhakikisha kuwa hakuna usumbufu wowote. Inaweza kuwa unazungumzia matukio ambayo yanahuzunisha sana au ni magumu. Kwa sababu hii, huenda ukawa hutaki watoto wako wayasikie. Ikiwezekana, waambie watoto wako waende shule au wakae na jamaa au rafiki, au umlipe mtu awaangalie.

Ikiwa huwezi kupata mtu wa kuwaangalia watoto wako, au una mtoto mchanga sana, mwambie Mwanachama mwanzoni mwa mkutano.

Badilisha tarehe na wakati wa mkutano wa kusikilizwa

Unaweza kuomba ubadilishiwe tarehe au saa ya kusikilizwa ikiwa una dharura au ugonjwa. Huwezi kuomba kubadilisha mkutano wako wa kusikizwa kwa sababu nyingine yoyote.

Ikiwa una dharura au ugonjwa, wewe au mwakilishi wako wa kisheria ni lazima:

• Muwajulishe IRB-RPD kwa kuwaandikia barua pepe au kuwatumia faksi angalau siku tatu za kazi kabla ya mkutano wako wa kusikilizwa.
• Pendekeza tarehe na nyakati nyingine tatu za kusikilizwa kwako. Tarehe hizi mpya ni lazima ziwe ndani ya siku kumi za kazi kutoka tarehe yako ya awali ya kusikilizwa.
• Tuma cheti cha matibabu kutoka kwa daktari wako ikiwa sababu yako ya kubadilisha tarehe ya kusikizwa ni ugonjwa. Ikiwa huwezi kupata cheti cha matibabu, lazima uandike barua inayoelezea kwa nini.

Siku ya kusikizwa

Soma barua ya Taarifa ya Kutokea kwa makini. Itakuambia ni saa ngapi mkutano wako wa kusikzwa utakuwa, na ikiwa mkutano wako ni wa ana kwa ana au ni wa mtandaoni. Utaombwa ufike dakika 15 kabla ya muda wa kuanza mkutano wako wa kusikilizwa.

Ikiwa unahitaji kusafiri kuenda sehemu ya kusikilizwa, kama vile ofisi ya wakili wako au ofisi ya IRB-RPD, hakikisha kuwa umepanga safari yako na uhakikishe kuwa utafika kwa wakati unaofaa au ufike mapema.

Hakikisha ulialala vizuri kabla ya kuhudhuria mkutano wa kusikizwa, na uwe umekula vizuri. Kumbuka, unaweza kuomba upewe mda wa mapumziko wakati mkutano unaendelea ikiwa utahitaji kupumzika.